Systemy bezorkowe coraz częściej pojawiają się w gospodarstwach poszukujących rozwiązań pozwalających ograniczyć intensywność mechanicznej uprawy gleby. Możliwości zastosowania takich technologii w praktyce były głównym zagadnieniem wyjazdu studyjnego, który odbył się w dniach 10–11 września 2026 r. W wydarzeniu uczestniczyli rolnicy z powiatu sieradzkiego. W ramach dwudniowego spotkania odwiedzono trzy gospodarstwa rolne z terenu województwa łódzkiego, gdzie uczestnicy mieli okazję bezpośrednio zapoznać się ze sposobami prowadzenia produkcji roślinnej w systemach bezorkowych.

            Wyjazd studyjny został przeprowadzony w ramach interwencji „I.14.2 Kompleksowe doradztwo rolnicze – moduł 2 Doradztwo grupowe (I.14.2.2.)” w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Spotkanie było kolejnym etapem pracy grupy doradczej prowadzonej przez doradcę z Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w Sieradzu. Realizowana tematyka obejmuje obszar „Technologia produkcji roślinnej”, natomiast zagadnienie przyjęte do pracy grupy brzmi: Technologia produkcji roślinnej – systemy bezorkowe jako nowoczesna alternatywa w gospodarstwach rolnych.

            Jednym z podstawowych założeń grupy jest przedstawienie rolnikom praktycznych możliwości stosowania technologii bezorkowych oraz czynników, które należy uwzględnić przy ich wprowadzaniu do gospodarstwa. Podczas realizacji działań zwracana jest uwaga m.in. na: wpływ sposobu uprawy na strukturę gleby, zawartość materii organicznej, dostępność wody dla roślin oraz ograniczenie erozji. Istotnym elementem jest również ocena organizacji produkcji, wykorzystania maszyn oraz kosztów związanych ze zmianą technologii uprawy.

            Program wyjazdu oparto przede wszystkim na bezpośrednim kontakcie z gospodarstwami wykorzystującymi systemy bezorkowe. Pierwszego dnia uczestnicy odwiedzili dwa z nich – w gminie Zgierz oraz Głuchów. Drugi dzień przeznaczono na wizytę w trzecim gospodarstwie (na terenie gminy Jeżów), również prowadzącym produkcję roślinną w technologii bezorkowej. Takie rozwiązanie pozwoliło na przedstawienie różnych sposobów organizacji produkcji oraz porównanie stosowanych metod agrotechnicznych. W każdym z odwiedzanych gospodarstw grupa doradcza miała możliwość obejrzenia pól oraz zapoznania się z rozwiązaniami stosowanymi przez gospodarzy. Omawiano kolejne etapy produkcji – od przygotowania stanowiska, poprzez sposób postępowania z resztkami pożniwnymi, aż po przygotowanie gleby i wykonanie siewu. Szczególną uwagę zwracano na ograniczenie liczby i intensywności zabiegów uprawowych oraz dostosowanie ich do aktualnych warunków. Przedstawiono również rozwiązania stosowane przy uprawie różnych gatunków roślin. Uczestnicy mogli zobaczyć technologie wykorzystywane m.in. w produkcji kukurydzy na ziarno, zbóż, rzepaku ozimego, słonecznika oraz roślin bobowatych.

            Ważnym punktem spotkań była możliwość rozmowy z gospodarzami na temat praktycznych aspektów przejścia na system bezorkowy. Dyskusje dotyczyły m.in. doboru odpowiedniej technologii do rodzaju gleby, płodozmianu oraz wyposażenia gospodarstwa. Omówiono także znaczenie prawidłowego gospodarowania resztkami pożniwnymi i ich właściwego rozdrobnienia. Zwrócono uwagę na terminowe wykonywanie poszczególnych zabiegów oraz właściwe przygotowanie stanowiska pod zasiew. Dzięki temu uczestnicy mogli poznać doświadczenia rolników, którzy w swoich gospodarstwach od kilku lat wykorzystują rozwiązania ograniczające tradycyjną uprawę płużną.

            Dużo uwagi poświęcono glebie i jej właściwościom. Obserwacja pól prowadzonych przez kilka lat w systemie bezorkowym pozwoliła uczestnikom na bezpośrednie zapoznanie się ze zmianami zachodzącymi w profilu glebowym. W trakcie rozmów wskazywano na znaczenie utrzymania odpowiedniej struktury gleby, zwiększania udziału materii organicznej w warstwie powierzchniowej oraz ograniczania erozji wodnej i wietrznej. Rozpatrywano także rolę systemów bezorkowych w gospodarowaniu wodą, szczególnie w latach charakteryzujących się okresowymi niedoborami opadów. Wspólnie analizowano, w jaki sposób zmiany w technologii uprawy mogą wpływać na warunki wzrostu roślin i stabilność produkcji.

            Nieodłącznym elementem wizyt była prezentacja maszyn wykorzystywanych w odwiedzanych gospodarstwach. Rolnicy mogli zobaczyć sprzęt stosowany przy różnych zabiegach wykonywanych w technologii bezorkowej. Gospodarze przedstawili m.in. agregaty talerzowe i kultywatory, głębosze stosowane w odpowiednich odstępach czasowych, a także siewniki przeznaczone do pracy w mulczu. Zaprezentowano również urządzenia służące do rozdrabniania oraz zagospodarowania resztek pożniwnych. Rozmowy dotyczyły nie tylko możliwości technicznych poszczególnych maszyn, ale także ich dopasowania do powierzchni gospodarstwa, rodzaju gleby oraz przyjętej technologii produkcji.

            Bezpośrednia obserwacja pracy gospodarstw oraz możliwość rozmowy z ich właścicielami pozwoliły uczestnikom spojrzeć na systemy bezorkowe z praktycznej perspektywy. Wymiana doświadczeń była również okazją do porównania rozwiązań stosowanych w różnych gospodarstwach i zastanowienia się nad możliwością ich wykorzystania w warunkach gospodarstw powiatu sieradzkiego. Ważnym elementem spotkania było połączenie wiedzy dotyczącej zasad agrotechniki z rzeczywistymi przykładami zastosowania poszczególnych technologii.

            Wyjazd studyjny pokazał, że odejście od tradycyjnej orki wiąże się z koniecznością odpowiedniego przygotowania gospodarstwa i reorganizacji całego procesu produkcji. Istotne znaczenie mają przy tym warunki glebowe i klimatyczne, właściwy płodozmian, sposób gospodarowania resztkami pożniwnymi, dobór maszyn oraz terminowe wykonywanie zabiegów. Zdobyte podczas wyjazdu informacje i doświadczenia mogą pomóc rolnikom w analizie możliwości zastosowania systemów bezorkowych we własnych gospodarstwach oraz w ocenie, które z prezentowanych rozwiązań mogą zostać dostosowane do lokalnych warunków powiatu sieradzkiego.

Roman Łebzuch PZDR Sieradz